Mụn trứng cá tái phát không, hướng dẫn điều trị duy trì

Mụn trứng cá tái phát là gì?

Một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất hiện nay đó chính là tình trạng mụn trứng cá tái phát. Hiểu đơn giản thì đây là sự xuất hiện trở lại của tổn thương mụn sau liệu trình điều trị được thực hiện trước đó.

Các số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân bị mụn trứng cá tái phát đang rất cao. Một nghiên cứu thực hiện trên 1.048 người (độ tuổi ≥15) cho thấy 44% người từng bị mụn tái phát sau điều trị, với tỉ lệ tái phát cao hơn ở nhóm trên 20 tuổi (53%) so với nhóm dưới 20 tuổi (39.9%)

Thời gian tái phát của mụn trứng cá thường không cố định. Có trường hợp được ghi nhận bị tái phát mụn chỉ sau một vài tuần điều trị. Cũng có trường hợp bị tái phát mụn sau một vài tháng. Nhưng điểm chung là tất cả bệnh nhân đều không biết tại sao mình lại bị tái phát mụn, thậm chí mụn còn nặng hơn trước khi điều trị.

2. Nguyên nhân mụn trứng cá tái phát là gì?

Theo tiến sĩ bác sĩ Vũ Thái Hà (Trưởng Khoa Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào gốc BVDLTW), có rất nhiều nguyên nhân khiến cho tình trạng mụn tái phát. Trước tiên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về cơ chế hình thành mụn trứng cá để thấy được sự phức tạp của bệnh da liễu này.

Có 4 yếu tố chính dẫn đến sự xuất hiện của mụn trứng cá trên cơ thể bạn. Bao gồm:

• Tăng tiết bã nhờn khiến cho da tiết nhiều dầu nhờn, dễ gây bít tắc nang lông.
• Quá trình sừng hóa ở cổ nang lông do tế bào chết, bụi bẩn, mỹ phẩm và bã nhờn.
• Sự gia tăng vi khuẩn trên bề mặt da dẫn đến nổi mụn trứng cá.
• Trạng viêm nhiễm sẽ khiến cho mụn trứng cá ngày càng nặng hơn và khó kiểm soát.

Như vậy là sự xuất hiện của mụn trứng cá có liên quan đến các yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể. Đây chính là lý do tại sao mà mụn thường rất khó kiểm soát trong thời gian ngắn, ngay cả khi đã được điều trị thì khả năng tái phát mụn vẫn rất cao. Vậy bạn đã biết nguyên nhân tái phát mụn trứng cá làm gì hay chưa? Hãy cùng tiếp tục tìm hiểu nhé.

Theo bác sĩ Vũ Thái Hà, tình trạng mụn trứng cá tái phát không hiếm gặp. Ngay cả đối với những bệnh nhân đã áp dụng các điều trị y tế do bác sĩ chỉ định thì nguy cơ tái phát vẫn có thể xảy ra. Nguyên nhân gây tái phát mụn trứng cá thường rất đa dạng. 

3. Các yếu tố nguy cơ khiến mụn trứng cá tái phát nhanh

Trong đó, chúng ta phải kể đến một số các trường hợp sau:

3.1 Không chú trọng đến việc vệ sinh da

Ai cũng biết một quy trình chăm sóc da khoa học sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mụn trứng cá. Trong đó, quan trọng nhất là việc thực hiện tốt các bước vệ sinh da như rửa mặt, tẩy trang và tẩy tế bào chết. Bởi chỉ khi làn da được làm sạch thì lỗ chân lông và trở nên thông thoáng, giảm nguy cơ hình thành mụn và tái phát mụn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy có rất nhiều bệnh nhân sau khi điều trị mụn trứng cá xong liền sao nhãng việc chăm sóc da. Thường thì mọi người sẽ chỉ chú trọng đến bước rửa mặt mà không thực hiện các bước làm sạch sâu như tẩy trang, tẩy tế bào chết. Đây chính là cơ hội để cho mụn trứng cá tái phát một cách nhanh chóng.

3.2 Thói quen trang điểm đậm 

Nguy cơ tái phát mụn trứng cá cũng xảy ra khi bạn có thói quen trang điểm đậm. Việc bạn trang điểm với quá nhiều lớp và với những sản phẩm không phù hợp với tình trạng da là nguyên nhân khiến cho da bị bí. Ngoài ra, một số thành phần có trong mỹ phẩm còn có thể gây kích ứng da sau khi sử dụng, từ đó dẫn đến mụn.

Trong trường hợp bạn thường xuyên trang điểm nhưng lại không đầu tư mạnh cho việc tẩy trang thì đó là một sai lầm tai hại. Ngoài ra, việc bạn không thường xuyên vệ sinh cọ, mút trang điểm cũng làm cho mụn tái phát nhanh hơn.

3.3 Gặp áp lực trong cuộc sống và công việc

Một trong những nguyên nhân khiến cho mụn trứng cá tái phát nó chính là bạn gặp phải các áp lực trong cuộc sống và công việc. Stress được biết đến là nguyên nhân khiến cho tuyến bã nhờn hoạt động mạnh mẽ hơn, da sẽ đổ nhiều dầu hơn và nguy cơ bị bít tắc cũng cao hơn. Và nếu như bạn vẫn còn gặp các áp lực trong cuộc sống thì nguy cơ bị mụn và tái mụn sẽ rất cao.

Nghiên cứu được thực hiện với sinh viên Y Morocco (51 nữ + 29 nam, trung bình 21.5 tuổi) cho kết quả: Tong các kỳ thi quan trọng có stress cao, 100% có mụn, 48.8% mụn vừa, chỉ 12.5% sạch mụn khi không thi.

3.4 Rối loạn nội tiết tố

Mụn trứng cá khó điều trị bởi nó có liên quan trực tiếp đến nội tiết tố trong cơ thể của bạn. Đây chính là lý do mà tại sao bạn thường thấy mụn xuất hiện ở trong độ tuổi dậy thì, trước chu kỳ kinh nguyệt, trong quá trình mang thai hoặc ở giai đoạn tiền mãn kinh. Nếu nội tiết tố không được ổn định thì mụn trứng cá sẽ tái phát thường xuyên bạn nhé.

Một nghiên cứu trên 51 phụ nữ bị mụn cho thấy 37.3% có hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), trong khi 0% ở nhóm chứng không có mụn. Và người mắc PCOS có nguy cơ bị tái phát mụn cao gấp rất nhiều lần nữ giới không mắc bệnh này.

Khoảng 70% phụ nữ có mụn nội tiết có tiền sử mụn tiền kinh nguyệt; trong đó có 58–65% mô tả da mụn nặng trước kỳ kinh. Và mụn trứng ca sẽ tái phát liên tục trong nhiều năm do tình trạng rối loạn tiết tố không khó kiểm soát.

3.5 Chế độ ăn uống thiếu khoa học

Thói quen ăn uống của bạn có thể góp phần dẫn đến sự tái phát có mụn trứng cá. Các thực phẩm làm tăng nguy cơ tái phát mụn phải kể đến gồm: đường, sữa và chế phẩm từ sữa, dầu mỡ, đồ chiên rán, đồ ăn nhanh, bia rượu và nước ngọt có ga hoặc trà sữa…

Nghiên cứu ở người Malaysia (18–30 tuổi) – 44 ca và 44 đối chứng – cho thấy nhóm bị mụn có chỉ số tải đường glycemic (glycemic load) trung bình là 175 ± 35, cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng (122 ± 28, p < 0.001). Do đó, đường và tinh bột chính là nguyên nhân khiến cho mụn trứng cá dễ tái phát.

Các nghiên cứu lớn chỉ ra rằng sữa giảm béo liên quan đến tăng mức mụn bọc ở nữ giới từ 22–44%. Nghiên cứu tại Pháp cũng chỉ ra rằng, tiêu thụ sữa liên quan tới nguy cơ mụn hiện tại.

Ngoài ra, kết quả nghiên cứu tại Thái Lan đã giải thích về nguyên nhân mụn trứng cá tái phát có liên quan đến các vấn đề sau:

• Chocolate >100 g/tuần: tăng mức độ nặng mụn +29% (aOR 1.29);
• Ăn thức ăn chiên nhũn ≥3 lần/tuần: +84% (aOR 1.84);
• Gạo trắng ≥2 khẩu phần/ngày: +80% (aOR 1.80)

3.6 Môi trường sống không đảm bảo

Việc bạn sinh sống ở trong một môi trường bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến tình trạng da. Ví dụ như khi bạn sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh, hít thở bầu không khí bị ô nhiễm thường xuyên phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời thì nguy cơ bị mụn và tái phát mụn sẽ rất cao. Bởi tất cả các yếu tố này đều sẽ tác động trực tiếp đến tuyến bã nhờn và cổ nang lông.

3.7 Mụn trứng cá tái phát do tác động cơ học

Có thể bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng các tác động cơ học có thể khiến cho tình trạng trứng cá trở nên trầm trọng hơn. Ví dụ như khi bạn mặc đồ chật thì sẽ gây ra tình trạng cọ xát ở lưng và ngực từ đó gây mụn ở các vùng này. Hay như khi bạn đeo ba lô thường xuyên thì có thể gây ra mụn ở vùng bả vai do tác động cơ học của quai balo và cơ thể nhé.

3.8 Tác dụng phụ của thuốc

Trong trường hợp bạn đang sử dụng thuốc điều trị một số các bệnh lý trong cơ thể thì cũng có khả năng bị mụn trứng cá tái phát. Một số bệnh như Cushing, bệnh cường giáp trạng, bệnh buồng trứng đa nang... và các thuốc corticoid, isoniazid, thuốc có nhóm halogen, androgen (testosterone), lithium...

• Lithium – được dùng trong điều trị rối loạn lưỡng cực – có thể gây mụn do kích hoạt hệ miễn dịch và hormone .
• Corticosteroid (uống, tiêm hoặc bôi ngoài da) có thể gây “steroid acne” xuất hiện sau 1–3 tuần dùng thuốc nhưng không phải là tất cả.
• Các thuốc như phenytoin, barbiturates, carbamazepine, lamotrigine… có thể gây hoặc làm nặng mụn dạng phát ban trứng cá.

Nhìn chung, có rất nhiều các nguyên nhân khiến cho mụn trứng cá tái phát sau quá trình điều trị. Có người bị tái phát mụn do nhiều nguyên nhân và bản thân người bệnh thường không thể tự ý thực được. Chính vì thế bạn cần điều trị mụn đúng cách để có thể nâng cao hiệu quả và duy trì kết quả một cách lâu dài nhé.

4. Mụn trứng cá tái phát có nguy hiểm không?

Mụn trứng cá tái phát không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng lại tiềm ẩn nhiều hậu quả lâu dài cho làn da và tâm lý nếu không được kiểm soát đúng cách.

Dưới đây là những nguy cơ thường gặp:

1. Sẹo mụn: Khi mụn tái phát liên tục, đặc biệt là mụn viêm, mụn bọc hoặc mụn nang, da phải chịu tổn thương nhiều lần. Việc tái phát mụn liên tục sẽ làm tăng nguy cơ sẹo xấu.
2. Vết thâm: Mụn tái phát thường xuyên sẽ khiến tình trạng thâm chồng lên nhau, da trở nên xỉn màu, không đều màu và mất vẻ rạng rỡ tự nhiên.
3. Lãng phí thời gian và chi phí điều trị: Mỗi lần mụn tái phát trở lại là một chu kỳ điều trị mới. Điều này sẽ gây tốn kém thời gian, công sức.
4. Ảnh hưởng tâm lý:  Mụn tái phát nhiều có thể dẫn đến tâm lý chán nản, mất kiên nhẫn, từ đó dễ bỏ dở giữa chừng hoặc điều trị sai cách, làm tình trạng nặng hơn.

5. Hướng dẫn điều trị duy trì mụn trứng cá không tái phát

Mụn trứng cá khó kiểm soát nhưng lại rất dễ tái phát. Vì thế mà các bác sĩ chuyên khoa thường yêu cầu bệnh nhân thực hiện tốt các điều trị duy trì để có thể hạn chế nguy cơ tái phát mụn. Và nếu như bạn chưa biết phải điều trị duy trì mụn trứng cá như thế nào thì hãy thực hiện theo các gợi ý sau:

5.1 Giữ vệ sinh sạch sẽ cho da

Giữ vệ sinh sạch sẽ cho da không đơn giản chỉ là áp dụng quy trình chăm sóc da khoa học. Bạn cần phải thay đổi một số thói quen xấu để giúp da luôn trong trạng thái sạch sẽ và khoẻ mạnh đấy nhé.

• Không sờ nắn da, không cạy nặn mụn và không chống tay lên cằm.
• Không sử dụng khăn mặt để vệ sinh da, nhất là khăn ẩm mốc. 
• Không đeo khẩu trang hoặc mũ bảo hiểm dính bẩn. Thay khẩu trang thường xuyên.
• Không để màn hình điện thoại tiếp xúc quá nhiều với vùng mặt má.
• Cột tóc cao để tránh tóc va chạm với da mặt khiến cho mụn tái phát…

5.2 Trang điểm khi thực sự cần thiết

Nếu có thể, bạn hãy hạn chế việc trang điểm để ngăn chặn nguy cơ tái phát mụn trứng cá. Hãy tối giản các bước trang điểm, tránh trang điểm quá đậm, quá nhiều lớp. Lựa chọn những món trang điểm an toàn cho da với nguồn gốc rõ ràng.

Riêng đối với dụng cụ trang điểm thì bạn cần vệ sinh cọ, mút trang điểm thường xuyên. Nếu có dấu hiệu ẩm mốc bạn nên thay thế ngay để tránh da bị nhiễm khuẩn và nổi mụn.

5.3 Chế độ ăn uống khoa học

Muốn ngăn chặn nguy cơ tái phát mụn trứng cá bạn hãy bắt đầu từ việc ăn uống khoa học. Thay vì việc sử dụng sữa động vật bạn có thể chuyển sang sử dụng sữa thực vật. Hạn chế sử dụng đồ ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ. Hạn chế uống rượu bia, trà sữa và các loại nước ngọt.

Thay vào đó, bạn có thể uống nhiều nước lọc mỗi ngày để tăng cường chức năng đào thải của cơ thể. Ngoài ra, bạn cũng cần bổ sung thêm rau xanh, hoa quả tươi mát, thực phẩm giàu Omega 3, vitamin c và kẽm để góp phần kiểm soát mụn trứng cá tái phát.

5.4 Giảm stress tăng cường giấc ngủ

Muốn điều trị duy trì mụn trứng cá bạn sẽ cần phải loại bỏ được stress. Bạn có thể tham gia các hoạt động vui chơi ngoài trời cùng với bạn bè, gia đình. Hay thường xuyên tập thể dục thể thao cũng sẽ giúp giảm căng thẳng. Những điều này sẽ rất tốt cho tình trạng mụn trứng cá của bạn.

Ngoài ra, để giảm thiểu nguy cơ tái phát mụn trứng cá bạn cũng sẽ cần tăng cường giấc ngủ. Hãy đi ngủ sớm hơn, ngủ sâu rất hơn làn da của bạn có thêm thời gian tái tạo và phục hồi. Khi này, tình trạng mụn trứng cá sẽ tự động thuyên giảm tới nhé.

5.5 Sử dụng các thành phần trị mụn phù hợp

Các bác sĩ có thể yêu cần bạn sử dụng các sản phẩm chăm sóc da chứa các thành phần như benzoyl peroxide, axit salicylic, axit glycolic hoặc axit lactic giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn và ngăn nổi mụn. 

Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, tránh tự ý sử dụng để tránh làm bùng phát mụn nghiêm trọng hơn.

Và trong tất cả các trường hợp, nếu bạn không yên tâm thì các dấu hiệu mụn trứng cá tái phát thì hãy chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa gần nhất để nhận được tư vấn hỗ trợ điều trị từ bác sĩ.

6. Một số câu hỏi liên quan đến sự tái phát của mụn trứng cá

• Mụn tái phát có phải do dùng mỹ phẩm sai cách?

Đúng. Mỹ phẩm không phù hợp có thể gây bít tắc lỗ chân lông, kích ứng da và làm mụn quay lại.

• Có phải da dầu dễ bị mụn tái phát hơn?

 Da dầu tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và bít tắc lỗ chân lông – nguyên nhân gây mụn. Da dầu chiếm 75–85% trong số bệnh nhân mụn. Da dầu làm tăng nguy cơ mụn tái phát gấp 2–3 lần so với da thường và mức độ mụn cũng nghiêm trọng hơn.

• Stress có làm mụn tái phát không?

Stress làm rối loạn hormone, tăng tiết bã nhờn và dễ khiến mụn bùng phát trở lại. Số liệu cho thấy stress sẽ tỷ lệ thuận với mức độ mụn trứng cá, ở tất cả các độ tuổi.

• Mụn tái phát có liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt không?

Sự thay đổi nội tiết trong chu kỳ có thể làm mụn nổi nhiều hơn ở trước hoặc trong những ngày đèn đỏ. Và khoảng 50–70% phụ nữ trưởng thành bị mụn nội tiết (hormonal acne) có hiện tượng mụn tăng nặng hoặc tái phát quanh kỳ kinh. Khoảng 58–65% mô tả mụn nổi nhiều nhất trong vòng 7 ngày trước kỳ kinh.

• Mụn tái phát có tự hết không?

Có nhưng không nên chờ đợi. Nếu không điều trị đúng, mụn có thể kéo dài và để lại tổn thương vĩnh viễn.

• Mụn tái phát nhiều lần có làm da yếu đi không?

Mỗi lần mụn viêm khiến hàng rào bảo vệ da suy yếu, da nhạy cảm và dễ kích ứng hơn. Do đó, da sẽ yếu đi nếu như mụn tái phát liên tục.

• Uống nước nhiều có giúp ngừa mụn tái phát không?

Uống đủ nước hỗ trợ thải độc và cân bằng dầu – nước trên da, gián tiếp giúp da khỏe hơn và giảm nguy cơ tái phát mụn.

Trân trọng!